Deverloper

ไปคบหาสมาคมกับปราชญ์ชาวบ้านอีสานได้อะไรบ้าง

ได้ วิธีคิด เรื่องเทคนิคนั้นหาที่ไหนก็ได้ ไม่ใช่เรื่องสำคัญที่สุด เรื่องใหญ่คือเรื่องความคิด จะทำไปเพื่ออะไร สิ่งที่ผมได้เห็นจากปราชญ์ชาวบ้าน มันไม่ใช่เรื่องอาชีพ แต่เป็นวิถีชีวิตของพวกเขา ตื่นขึ้นมาก็ทำ เป็นชีวิตที่อยู่ตรงนั้น มันไม่ใช่แค่ทุนเท่าไร ผลผลิตอะไร กำไรขาดทุน มันสูงกว่านั้น มันลึกกว่านั้น มันเป็นชีวิตที่เรียบง่าย มีความสุข

เป็นชีวิตที่พอเพียง

ใช่ ปราชญ์ชาวบ้านเหล่านี้มีชีวิตที่พอเพียงจริงๆ แต่ใช้คำนี้ต้องระมัดระวังบ้าง เพราะใช้กันมากเกินไปจนไม่รู้ว่าแปลว่าอะไร ทำให้คำดีๆ ปรัชญาดีๆ เสียหายหมด อย่างผมเห็นหน่วยงานไปส่งเสริมเศรษฐกิจพอเพียง สอนแต่เทคนิคการทำสวน การเลี้ยงสัตว์ อาจจะได้เกษตรพอเพียง แต่ชีวิตไม่พอเพียง บางคนทำปุ๋ยหมัก แต่ยังกินเหล้าเหมือนเดิม เล่นการพนันเหมือนเดิม ประหยัดซื้อปุ๋ยเคมีได้ 500 บาท คืนเดียวเล่นการพนันหมด เกษตรพอเพียงก็จริง แต่ชีวิตไม่เป็นท่า

เศรษฐกิจพอเพียงอยู่ที่วิธีคิดมากกว่า

ใช่ ปัญหาชาวบ้านเป็นอะไรที่ยากกว่า ลึกกว่า ซับซ้อนกว่าแค่ปัญหาเทคนิค วิธีการ เป็นปัญหาวิธีคิด ถ้าเป็นแค่เทคนิคคงแก้ได้ง่าย คนเราไม่ชอบคิด คิดแล้วปวดหัว ถ้าไม่คิดมันก็ง่ายดี ใครทำอะไรก็ทำตามเขา ไม่ต้องคิดมาก ตั้งแต่เกิดจนตายไม่ต้องคิดอะไรก็ได้  โรงเรียนก็ไม่ได้สอนให้คิด มหาวิทยาลัยก็ไม่สอนให้คิด รัฐบาลยิ่งไม่อยากให้ใครคิด ไม่มีรัฐบาลประเทศไหนในโลกที่อยากให้ชาวบ้านคิด ถ้าชาวบ้านคิดได้ เขาต้องเปลี่ยนระบบหมด ถ้าคนคิดไม่เป็นต้องพึ่งคนอื่นเขา เขาจัดให้คนคิดเป็นอยู่ในวงแคบๆ จะได้ควบคุมได้ ให้คนอื่นทำแบบเดียวกันหมด มันคุมง่าย

บ้านคำป่าหลายที่อยู่นี่เป็นยังไง

ผม โชคดีที่อยู่ที่นี่ เป็นหมู่บ้านที่เคยยากจนมาก เศรษฐกิจแย่ สังคมแย่ ดินไม่ดี น้ำไม่ดี คนอพยพหนีหมด แม้แต่ผู้ใหญ่บ้านยังไม่อยู่เลย ตอนนี้คำป่าหลายเปลี่ยนไป เป็นหมู่บ้านนำร่องแห่งหนึ่งของคุณหมออภิสิทธิ์ ผู้ใหญ่บ้านก็เป็นผู้ใหญ่บ้านดีเด่น ที่นี่ผู้คนอยู่เป็นชุมชน คนยังพึ่งพาอาศัยกันได้ หนี้สินก็มีน้อย อาจจะไม่ร่ำรวย แต่ก็ไม่มีคนจน ไม่มีคนขอทาน ยาเสพติดไม่มี การพนันไม่มี โสเภณีไม่มี คนแก่ไม่ถูกทอดทิ้ง คนพิการมีคนดูแลโดยไม่ต้องพึ่งพารัฐ ทุกคนมีบ้าน มีที่ทำกิน มีอาหารจากแปลงเกษตรบ้าง จากธรรมชาติบ้าง ซื้อบ้าง ประเพณีวัฒนธรรมก็ยังเหลืออยู่บ้าง ลูกหลานก็ได้เรียนหนังสือ อยู่กันอย่างมีศักดิ์ศรีพอสมควร ชุมชนยังไม่เสื่อมสลาย

ใช้คำว่าพอเพียงอีกทีได้ไหม

ได้ ครับ เป็นหมู่บ้านที่อยู่แบบพอเพียง คือ พออยู่พอกิน อยู่ดีมีแฮง  ผมเองก็เรียนรู้และอยู่กับชาวบ้าน อยู่แบบชาวบ้าน ทำการเกษตรให้พออยู่ได้ก็พอ  ผมไม่ได้ทำเพื่อขาย ทำเพื่อกิน แล้วก็แจก แล้วก็เอาไปแลกของ เหลือจึงขาย จำง่ายๆ กิน-แจก-แลก-ขาย

คิดว่าได้พบสิ่งที่ตนเองแสวงหาที่นี่

ใช่ ครับ ผมอยู่ที่นี่นาน ได้เห็นได้ซึมซับสิ่งดีๆ ที่นี่ ชีวิตที่นี่ทำให้ผมได้เห็นความเป็นไปได้ในเรื่องความสงบ สันติสุข ความสมานฉันท์ ความยุติธรรมในสังคม อะไรที่พูดๆ กันในสังคมวันนี้เป็นไปได้มาก เพราะโดยทั่วไปช่องว่างของคนในสังคมมันมากเหลือเกิน ผมอยากให้ลูกเติบโตในสังคมเช่นนี้ ผมอยากให้ลูกไปโรงเรียนเล็กๆ ในหมู่บ้าน มีเพื่อนร่วมห้อง 7 คน มากกว่าไปเรียนในอำเภอ ไปอยู่ในห้องนักเรียน 40-50 คน ผมอยากให้ลูกได้สิ่งที่ผมต้องการนานแล้ว คือ อิสรภาพ ซึ่งผมพบที่นี่ ในวิถีแบบพอเพียงของคนอีสานนี่เอง

แต่บริโภคนิยมก็ครอบงำไปทั่ว

ใช่ อันนี้เราคงหนีไม่พ้น เราอาจจะปฏิเสธบางอย่างได้ แต่หลายอย่างก็ต้องอยู่กับมัน สิ่งที่น่ากลัว คือค่านิยมในเรื่องของวัตถุที่คนอยากอวดร่ำอวดรวย อยากมีอะไรไว้แข่งกัน คนหนึ่งได้โทรศัพท์ก็อยากได้กันทั้งหมู่บ้าน จำเป็นหรือไม่จำเป็นก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง

โลกวันนี้กำลังถูกบังคับให้อยู่แบบพอเพียง

ผม ว่าไม่นะ น้ำมันแพงคนก็พูดเรื่องพลังงานทางเลือก ซึ่งไม่ได้ลดการบริโภคลงซักหน่อย แค่เปลี่ยนวิธีบริโภคเท่านั้น ไม่ได้แก้ปัญหา ถ้าจะแก้ปัญหาจริงๆ ต้องลดการบริโภค ต้องเลิกบางอย่าง ต้องเปลี่ยนวิธีคิด หรือที่เรียกว่ากระบวนทัศน์อะไรนั่นแหละ ไม่เช่นนั้นผมว่ามนุษยชาติคงพบจุดจบแน่ อาจอยู่ได้ไม่เกินร้อยปีด้วยซ้ำ การเปลี่ยนการบริโภคอาจจะลดหายนะลงไปได้หนึ่งวัน จะช้าจะเร็ว ถ้ายังบริโภคอย่างนี้ก็คงจบ่งคนอื่นเขา

ทำไมถึงชอบอีสาน

ผม ว่าคนอีสานเป็นคนสู้ชีวิต เป็นคนมีน้ำใจ ปกติเวลาที่คนเราอยู่ในสถานการณ์ที่ยากลำบากมักจะเห็นแก่ตัว แต่คนอีสานมีน้ำใจ  แต่ผมก็ใช่ว่าจะปรับตัวและรับอะไรได้ทั้งหมดหรอก ผมชอบกินข้าวเหนียวมากจนกินขนมปังไม่ค่อยได้ เพราะมันไม่อิ่มเหมือนกินข้าวเหนียว แต่ผมก็ยังไม่ค่อยชอบปลาร้า กินเผ็ดได้บ้าง อย่างอื่นๆ กินได้ ลาบปลาดุกนี่ของชอบเลย แกงเห็ด แกงผักหวาน แกงหน่อไม้ใส่ใบย่านาง อีลอก ดอกระเจียว กินได้หมด เป็นอาหารจากธรรมชาติ ดีต่อสุขภาพมาก  สำหรับชีวิตของคนบ้านนอก คำว่าพอเพียง คือ วิถีชีวิตของคนอีสานนี่แหละ พออยู่พอกิน แบ่งปันกันกิน คิดถึงส่วนรวม

อยู่อีสานดีกว่าอยู่อังกฤษ

ดี กว่าแน่ครับ ที่อังกฤษไม่มีเงินก็ไม่มีข้าวกิน ไม่มีบ้าน ไม่มีดิน ต้องเช่าเขาหมด ต้องมีเงินถึงจะอยู่ได้ ที่เมืองไทยคนไทยยังมีบ้าน มีที่ดิน มีอาหารดีๆ มีงานทำทุกวัน อย่างการเกษตรนี่เป็นอาชีพที่ดีและมั่นคงที่สุด เราไม่มีวันตกงานเลย การเกษตรเป็นอะไรที่อาจจะยากและต้องมีความอดทนสูง และอาจจะดูมีปัญหาหลายอย่าง แต่ผมว่า ปัญหาเกษตรมีคำตอบอยู่แล้ว เราต้องหาผู้รู้เท่านั้น

ต้องการอะไรในชีวิต

เมื่อ ก่อนนี้ผมไม่รู้ว่าผมต้องการอะไร ผมเพียงแต่รู้ว่าผมไม่ต้องการอะไร อันนั้นไม่ใช่ อันโน้นไม่ใช่ วันนี้ผมเลือกอันนี้ที่ผมคิดว่าใช่เลย ก่อนนี้ผมเป็นคนเกเรมากๆ ตอนเรียนหนังสือผมติดยา ผมรู้ว่ามันไม่ใช่ วันนี้ผมไม่อยากให้ลูกเข้าสู่วงจรไร้สาระเหล่านั้นอีก อยากให้เขาเป็นอิสระ ผมจะไม่บังคับให้เขาเป็นอะไรที่ผมอยากให้เป็น ผมจะส่งเสริมให้เขาเป็นอะไรตามศักยภาพของเขา คนโตเก่งกีฬาก็ส่งเสริมเขาด้านนั้น ไปอยู่โรงเรียนกีฬาที่ขอนแก่น สูกสาวคนรองชอบศิลป์ก็จะส่งไปเรียนโรงเรียนนาฏศิลป์ที่กาฬสินธุ์ คนเล็ก (อายุ 6 ขวบ) ยังไม่ทราบ ผมให้เขานอนกับผมที่เถียงนาทุกวัน แต่ไม่ว่าเขาจะทำอะไร ผมก็มีที่ดิน มีต้นไม้ให้เขาเต็มสวน

เห็นเน้นเรื่องลูกบ่อยมาก สำคัญที่สุดในชีวิตหรือ

ใช่ ครับ ถ้าไม่ใช่เพราะลูก รจนาภรรยาผมคงไม่อยู่กับผมแล้ว ผมไม่ใช่คนดีอะไร เพราะลูกเพื่อลูกเราก็ประนีประนอมอยู่ด้วยกัน ที่แขนผมสักชื่อภรรยากับลูกสามคน ลูกเป็นจุดเปลี่ยนชีวิตของผม ไม่งั้นป่านนี้ผมคงยังกินเหล้า ยังเที่ยว อาจจะยังแบกอิฐแบกปูนอยู่ที่ไหนก็ไม่รู้ อาจจะอยู่แบบไม่มีจุดหมาย ร่อนเร่พเนจรไปเรื่อยๆ มีลูกแล้วต้องหยุด ต้องรับผิดชอบ ที่สำคัญ คือผมไม่อยากให้ลูกต้องเข้าไปอยู่ในวงจรไร้สาระแบบนั้น ผมเคยอยู่แบบนั้นคนเดียวก็พอแล้ว

ตอนนี้ก็เป็นคนดีแล้วไม่ใช่หรือ

ก็ พยายามครับ ผมไม่อยากให้ลูกได้แบบอย่างที่ไม่ดี ไม่อยากให้ลูกทะเยอทะยานอยากไม่รู้จบ ได้จักรยานแล้วจะเอามอเตอร์ไซค์ จะเอารถยนต์ จะเอาโน่นเอานี่ ผมอยากให้เขารู้จักลด ละ เลิก ให้เดินสายกลาง พูดอย่างนี้ไม่ได้เคร่งศาสนาอะไรหรอก ผมไม่ไปวัดฟังเทศน์ฟังธรรม ถ้าไปทำงานที่วัดผมก็ยินดีไป ผมอยู่บ้านทำงานก็เหมือนปฏิบัติธรรม  อย่างน้อยวันนี้ผมก็ดีกว่าเมื่อก่อน แม่ผมเคยบอกตอนผมอายุ 13 ขวบว่า ผมจะมีปัญหาตลอดชีวิต ผมสมองดีแต่สันดานเลว

อย่างน้อยก็รู้ตัวเอง

ครับ ผมดูตัวเองออก อายุจะย่างเข้า 47 แล้ว อย่างน้อยผมก็รู้ว่าตัวเองเป็นคนอย่างไร ผมไม่น่ารักดอก ผมรู้ว่าผมได้ลองมาเกือบหมด ทั้งดีทั้งไม่ดี รู้ว่าตัวเองดีตรงไหน ไม่ดีตรงไหน ดีที่เป็นคนมุ่งมั่น ทำงานหนัก สู้ได้ แต่ไม่ดีตรงที่ไม่ออนซอนเรื่องเงิน ไม่เกรงใจคนอื่น ไม่แคร์ความคิดของคนอื่น ถ้าเขาคิดในทางที่ผมเห็นว่ามันไร้สาระผมก็ไม่แคร์ ผมไม่สนใจเรื่องภาพพจน์อะไรนั่น อะไรที่ผมคิดว่าถูกต้องผมก็จะทำ ผมอยากให้ลูกคิดเป็น ไม่ใช่เพราะคนส่วนใหญ่คิดอย่างไรก็ให้คิดอย่างนั้น แต่ให้เขาเป็นตัวของเขาเอง คนส่วนน้อยอาจจะคิดถูกก็ได้

เป็นคนหัวรุนแรง ควบคุมตัวเองอย่างไร

ผม รู้ตัวเองก็ต้องดูว่าควรทำอย่างไรด้วย อย่างผมชอบฟุตบอลมาก ติดตามข่าวตลอด บางครั้งก็อยากไปตลาดเพื่อไปดูถ่ายทอดสดนัดสำคัญ อย่างเย็นนี้ทีมแมนยูฯ จะเล่น ผมกำลังคิดว่าอาจจะไม่ไปดู เพราะกลัวจะทนเสียงแซวของคนอื่นไม่ไหว เพราะดูเหมือนว่าคนเชียร์ลิเวอร์พูลจะมาก ถ้าเกิดโมโหไปถีบเขาเข้ามันจะไม่ดี ผมอาจจะรอฟังข่าวที่บ้านดีกว่า

ได้ลูกครึ่ง 3 คน เขาจะโตเป็นฝรั่งหรือไทย

ลูก ผมพูดลาว พูดไทยได้ พูดอังกฤษไม่ได้เลย คนโตเป็นชายชื่อ เอริก (Erik) ตามนักฟุตบอลขวัญใจของผม คนที่สองเป็นหญิงชื่อ อัน (Anne) ตามชื่อแม่ของผม คนที่สุดท้องชื่อเดริค (Derik) ตามชื่อพ่อของผม ผมอยากให้ลูกมี 2 อย่างที่แม่ผมสอน แม่บอกว่า ลูกต้องการเพียง 2 อย่างเท่านั้น คือ รากและปีก (roots and wings) เพื่อลูกจะได้รู้ว่าตนเองเป็นใครมาจากไหน รู้จักรากเหง้าของตนเอง คนไทยเขาเรียกกำพืดไม่ใช่หรือ และให้มีปีกเพื่อจะได้บินไปสู่เสรีภาพ เป็นอิสระ เป็นตัวของตัวเอง

ตอนนี้เป็นวิทยากรบ่อยมากไหม

เมื่อ ก่อนนี้ออกไปบ่อยมาก ตอนนี้ตัดสินใจไม่ออกไปแล้ว เพราะผมได้พบว่า ช่วงที่ผมออกไปมากๆ นั้น ผมกลายเป็นคนพูดเป็น แต่ทำไม่เป็น ยิ่งเรื่องชีวิตในหมู่บ้านแบบนี้มันต้องทำแล้วค่อยพูด คนมาดูงานก็ดี แต่ผมอยากให้ไปรวมกันที่ศูนย์ของหมู่บ้าน จะแวะมาดูที่ผมก็ได้ แต่ของผมก็ไม่ได้มีอะไรพิเศษนัก ผมไปคุยที่ศูนย์ก็ได้ ผมว่าเรื่องที่อาจจะพิเศษของผมและของบ้านคำป่าหลายคือ เราคิดได้และพึ่งตนเองได้ ฟื้นจากความยากจนและแก้ไขปัญหานี้สินได้ อันนี้สำคัญกว่ารูปแบบการทำการเกษตร รูปแบบเป็นอะไรแค่ 2 มิติ แต่เนื้อหาเป็น 3 มิติ เป็นชีวิตรอบด้าน

คนชนบทยังมีความหวังอยู่อีกหรือ

ไม่ แน่ อีก 20 ปีข้างหน้าคนชนบทอาจเข้าไปอยู่ในเมืองหมด คนรวยก็จะออกมาทำการเกษตรขนาดใหญ่ ถ้าเป็นอย่างนั้น มันก็น่าจบนะครับ คนรวยจะทำเหมือนที่อังกฤษ อเมริกา ผู้คนพากันไปรับจ้างหมด คนเรียนสูงก็รับจ้างสูง คนเรียนต่ำก็รับจ้างต่ำ แต่ผมยังคิดว่าไม่น่าจะรุนแรงเหมือนละตินอเมริกาหรือประเทศอื่นๆ เพราะการแบ่งที่ดินของคนไทยดีกว่าที่อื่น คนไทยมีที่ดิน และอุดมสมบูรณ์มาก ทำให้คนยังอยู่ในชนบทได้  ตอนที่ผมไปหมู่บ้านใหม่ๆ ถนนหนทางไม่ดี มีแต่หลุมบ่อและฝุ่นแดงไปหมด วันนี้อะไรๆ ก็ดีขึ้นมาก

ยังจะมีคนทำนาอีกไหมในอนาคต

ผม คิดว่าชาวนารุ่นนี้จะเป็นรุ่นสุดท้ายที่เป็นชาวบ้าน มีข่าวทุกวันเรื่องเจ้าของนาเอาที่นาคืนจากผู้เช่า ข่าวนายทุนไปซื้อที่ลงทุนทำนาเป็นพันเป็นหมื่นไร่ ต่อไปคงเป็นแสนๆ ไร่ คนเดียวทำนาก็ได้อย่างในออสเตรเลียที่นั่งเครื่องบินหว่านข้าว ใส่ปุ๋ย  วันนี้โรงงานดึงลูกหลานชาวบ้านเข้าเมือง ต่อไปเขาก็จะออกมาซื้อที่นาที่ดินชาวบ้านหมด 

คนไทยมองชีวิตในเมืองดีกว่า มองต่างประเทศดีกว่า

ครับ คนไทยขาดความเคารพในตัวเอง บูชาเมืองนอก บ้าเมืองนอก ว่าคนอื่นดีหมด สวยกว่าเรา ดีกว่าเรา โดยไม่รู้ข้อเท็จจริง มองอังกฤษเป็นเมืองผู้ดี ทั้งๆ ที่มีสลัมมากที่สุดในโลก มีปัญหาสารพัด ในอดีตก็ไปเที่ยวตีประเทศโน่นประเทศนี่ ล่าเขามาเป็นเมืองขึ้น  คนไทยบอกว่าคนไทยไม่มีวินัย ผมว่ามนุษย์ทั่วโลกก็แบบนี้แหละ ฝรั่งมีกฎหมายมากกว่าเท่านั้น มันบังคับหมด บังคับทุกเรื่องจนทำให้ดูว่าเป็นคนมีวินัย คนที่เขียนกฎหมายเป็นคนรวย เขียนเพื่อรักษาสถานภาพ (status quo) ของตนเอง คนรวยให้รวยเหมือนเดิม คนจนให้จนเหมือนเดิม ไม่ให้มีการเปลี่ยนแปลง ไม่ให้คิด ถ้าคิดมันอาจจะมีการเปลี่ยนแปลงได้ ทำให้คนคิดนอกกรอบเป็นคนไม่ดี

อังกฤษเป็นแม่แบบประชาธิปไตยไม่ใช่หรือ

อังกฤษ เริ่มมีประชาธิปไตยมา 350 ปีแล้ว 250 ปีแรกมันสกปรกโสโครกเลยทีเดียว ตำแหน่งต่างๆ สืบทอดกันเหมือนยุคศักดินา การซื้อเสียงเป็นเรื่องปกติ กดขี่แรงงาน แม้แต่เด็กๆ ก็ต้องไปทำงาน นิยายของชาร์ลส์ ดิกเก้นส์ อย่างโอลิเวอร์ ทวิสต์ ไม่ใช่นิยาย มันเรื่องจริงทั้งนั้น แม้แต่วันนี้ประเทศอย่างสหรัฐอเมริกาที่อ้างว่าประชาธิปไตยยังโกงเลือกตั้ง เลยไมใช่หรือ การลอบบี้อะไรนั่นเป็นการคอร์รัปชั่นชัดๆ เลยทีเดียว เมืองไทยมีประชาธิปไตยมา 70 ปี ได้แค่นี้ก็ยังดี

คิดว่าจะช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสังคมได้ไหม

ผม ไม่บังอาจที่จะคิดว่าตนเองจะเปลี่ยนอะไรได้ กระแสมันใหญ่ ทั่วโลก โลกาภิวัตน์เราคงไปยับยั้งมันไม่ได้ แต่เราอยู่เฉยๆ ไม่ไปยุ่งกับมันได้ ไม่ต้องไปออนซอนมันก็ได้ อยู่ที่ตัวเราเองว่าเราควบคุมตัวเองได้ไหม  โลกาภิวัตน์ บิรโภคนิยมอยู่ได้เพราะความอยาก ความโลภของคน ก็แค่นั้นเอง ถ้าเราไม่อยากบริโภคเหมือนเขา มันก็จบ อยู่ที่ว่าคุณอดได้ไหม แต่มันไม่ใช่เรื่องความเป็นความตาย กินอะไร ใช้อะไรบ้างก็ไม่เป็นไร ปัญหาอยู่ที่ว่า การครอบงำของบริโภคนิยมมันรุนแรงมาก ยากที่ปฏิเสธมัน ทุกวันนี้เราเอาแต่เปลือกไม่เอาแก่น การศึกษาก็อยากได้ใบปริญญาเท่านั้น ไม่ต้องการความรู้ ลองไปถามคนที่เรียน 3-4 ปีดูซิว่า ถ้าให้จ่ายเงินเรียนวันเดียวจบเอาไหม เอา

อยากบอกอะไรกับคนไทย

อยาก บอกว่าคนไทยเป็นคนโชคดีมากๆ อยากให้คนไทยพึ่งตนเองให้มาก มีดิน มีน้ำ มีแดด ลงมือทำเองดีกว่าหวังพึ่งคนอื่น ไม่มีใครมาช่วยชาวบ้านให้หายจนได้ ชาวบ้านต้องช่วยตัวเอง และทำได้ เพราะเรามีพร้อมหมดทุกอย่าง ขาดแต่วิธีคิดเท่านั้น

หรือว่าคนไทยไม่เชื่อมั่นในตัวเอง

ผม ว่าคนไทยมักดูถูกตัวเอง ชอบบอกว่าคนไทยไอคิวต่ำ ผมว่าไม่จริง ถึงจริงคนไทยอีคิวสูง คนไทยมีความสัมพันธ์ดีกับคนอื่น เป็นคนมีน้ำใจ อันนี้สำคัญกว่าอีก  ผมไม่อยากให้คนไทยบูชาเมืองนอก เห็นว่าอะไรๆ ก็ดีหมด ดีกว่าของตัวเอง โดยที่ไม่รู้ว่าจริงๆ แล้วเมืองนอกที่บอกว่าดีนั้นมันเป็นอย่างไร ผมบอกได้จากประสบการณ์ชีวิต 15-16 ปีที่เมืองไทยว่า ผมยังไม่เห็นที่ไหนดีและมีความสุขเท่าที่นี่ครับ


ที่มา : http://www.phongphit.com/index.php?option=com_content&task=view&id=373&Itemid=54

edit @ 30 Jan 2011 12:41:37 by watcharin

edit @ 5 Feb 2011 12:00:06 by watcharin